Uyuşturucu Kullanma Cezası: İlk Kez Yakalanan Kişiye Ne Olur?
Uyuşturucu kullanmanın kanundaki cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Ancak ilk kez yakalanan kişi için tablo çoğu zaman bu rakamdan çok farklıdır: savcı, ilk soruşturmada kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle ertelemek zorundadır. Bu beş yılın nasıl geçtiği, dosyanın kapanıp kapanmayacağını belirler.
Daha büyük risk ise başka yerdedir. Uyuşturucu dosyalarının önemli bir kısmı “kullanma” değil “ticaret” suçlamasıyla açılır ve ticaretin cezası en az on yıl hapistir. Aşağıda her iki ihtimal de mevzuat ve Yargıtay kararlarıyla birlikte ele alınmıştır.
Kanundaki ceza ve uygulamada olan
Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi; kullanmak için uyuşturucu satın almayı, kabul etmeyi, bulundurmayı ve uyuşturucu kullanmayı aynı suç tipinde toplar. Maddenin öngördüğü süreç aşama aşama şöyledir:
| Aşama | Ne olur | Dayanak |
|---|---|---|
| Suçun cezası | İki yıldan beş yıla kadar hapis | TCK m.191/1 |
| İlk soruşturma | Savcı, kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteler. Genel erteleme şartları aranmaz; karar kolluğa da bildirilir | TCK m.191/2 |
| Erteleme süresi | En az bir yıl denetimli serbestlik; altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Gerekirse tedavi uygulanır; savcı yılda en az iki kez test için sevk eder | TCK m.191/3 |
| Yükümlülüklere uyulursa | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir, dosya kapanır | TCK m.191/7 |
| Yükümlülük ihlal edilirse | Kamu davası açılır | TCK m.191/4 |
| Ticaret davasında eylemin kullanma olduğu anlaşılırsa | Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir. Yargıtay, ticaretten yargılanan sanıkların eyleminin kullanma olduğu durumda bu fıkraya göre karar verilmesi gerektiğini belirterek mahkûmiyeti oy çokluğuyla bozmuştur (Yargıtay 10. CD, 28.05.2025, E. 2022/16055, K. 2025/6127) | TCK m.191/8 |
| Okul, yurt, hastane gibi yerlerin 200 metre yakını | Verilecek ceza yarı oranında artırılır | TCK m.191/10 |
Denetimli serbestliğe ilişkin üçüncü fıkranın bugünkü hâli, 28 Mart 2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla belirlenmiştir. Erteleme kararının kolluğa bildirilmesi kuralı da aynı kanunla eklenmiştir.
Erteleme süresinde neler davayı açtırır
Beş yıllık erteleme bir af değil, bir deneme süresidir. Dördüncü fıkraya göre şu hâllerden biri gerçekleşirse kamu davası açılır:
- Yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmek,
- Tekrar kullanmak için uyuşturucu satın almak, kabul etmek veya bulundurmak,
- Uyuşturucu kullanmak.
Beşinci fıkra önemli bir ayrıntı içerir: erteleme süresi içinde yeniden kullanma veya bulundurma, ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz; doğrudan ihlal sayılır ve ertelenen dosyada kamu davasının açılmasına yol açar.
Erteleme yalnızca bir kez verilir
Erteleme süresi içinde yapılan testlerden birinin pozitif çıkması, kamu davasının açılması için yeterlidir. Savcı yılda en az iki kez test için sevk etmek zorunda olduğundan, beş yıl boyunca bu denetim düzenli olarak sürer.
Dava açıldıktan sonra kişi aynı suçtan yeniden yakalanırsa, altıncı fıkraya göre ikinci bir erteleme kararı verilemez. İlk seferde kapanabilecek bir dosya, ikinci seferde doğrudan yargılamaya dönüşür.
Bu nedenle erteleme kararının ardından yükümlülüklerin ve test takviminin eksiksiz takip edilmesi, dosyanın sonucunu belirleyen asıl aşamadır.
Kayıt, memuriyet ve ehliyet
Bu suçla ilgili en çok sorulan sorular cezadan çok sonuçlarla ilgilidir:
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Erteleme kararı sicile işler mi | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından istenebilir | CMK m.171/5 |
| Memuriyete engel mi | Devlet memurluğuna girişte engel; kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyettir. Ertelemede dava açılmamıştır; hükmün açıklanmasının geri bırakılması da hukuki sonuç doğurmaz | 657 s. Kanun m.48/A-5; CMK m.231/5 |
| Uyuşturucu alarak araç kullanmak | 150.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin iptali; ayrıca TCK hükümleri uygulanır | KTK m.48/8 (Şubat 2026) |
| Ehliyet yeniden alınabilir mi | İptalden itibaren en az beş yıl geçmesi, idari para cezalarının ödenmiş olması, psiko-teknik değerlendirme, sağlık kurulu raporu, kursa yeniden devam edilmesi ve sınavların yeniden geçilmesi gerekir | KTK m.48/8 |
| Ölçüm yaptırmamak | 150.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin beş yıl süreyle geri alınması | KTK m.48/9 |
Sürücülere ilişkin bu kurallar 12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. İnternette hâlâ önceki tutarları ve geri alma sürelerini gösteren kaynaklar bulunmaktadır.
Kullanma suçundan beraat hangi durumlarda verilir
Kullanma suçlamasında doğrudan beraat kararları, ticaret dosyalarına göre daha az sayıdadır. Kararlarda iki temel gerekçe öne çıkar: ele geçen veya tespit edilen maddenin suç kapsamına girmemesi ve mahkûmiyete yeterli delilin bulunmaması.
| Gerekçe | Ne anlama gelir | Karar |
|---|---|---|
| Madde suç kapsamında değil | Tespit edilen madde 191. madde kapsamına girmiyorsa ve başka uyuşturucu ele geçmemişse beraat, “yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması” gerekçesiyle (CMK m.223/2-a) verilmelidir. Yerel mahkemenin beraat kararı, gerekçesi bakımından kanun yararına bozulmuştur | Yargıtay 10. CD, 09.12.2019, E. 2019/4037, K. 2019/7734 |
| Delil yetersizliği | Kullanmak için bulundurma suçundan verilen beraat, savcının temyizine ve tebliğnamedeki bozma görüşüne rağmen “mahkemenin kabul ve gerekçesinde isabetsizlik görülmediğinden” onanmıştır | Yargıtay 20. CD, 15.01.2020, E. 2017/2145, K. 2020/524 |
| Delillerin takdiri | Kullanmak için bulundurma suçundan beraat eden sanıklar bakımından savcının temyiz istemi reddedilmiş, beraat hükmü onanmıştır | Yargıtay 20. CD, 18.04.2018, E. 2015/10237, K. 2018/2003 |
Arama işleminin usulüne uygun yapılmaması da beraat tartışmasının konusu olabilir; aşağıdaki bölümde bu yönde bir karar ve karşı oy ele alınmıştır.
Uyuşturucuyla ilgili sosyal medya paylaşımları nedeniyle ayrıca “kullanmayı özendirme” (TCK m.190/2) suçlaması gündeme gelebilir. Bu suçlamada istinaf mahkemesi, paylaşımların içeriğinde “özendirme, teşvik etme, isteklendirme veya kışkırtma öğelerinin bulunmadığı” gerekçesiyle sanığın beraatine karar vermiştir (Ankara BAM 24. CD, 11.03.2022, E. 2021/296, K. 2022/232).
Kullanma mı, ticaret mi: dosyanın kaderini belirleyen soru
Uyuşturucu ticaretinin cezası on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezasıdır (TCK m.188/3). Kullanmanın cezası ise iki ila beş yıl olup ilk soruşturmada dava zaten ertelenir. Bu nedenle bir dosyanın hangi maddeden yürüdüğü, sonucu her şeyden çok belirler.
Kanunda “kişisel kullanım” için bir gram sınırı yoktur. Yargıtay her dosyada miktarı, ele geçiriliş biçimini, paketlemeyi, test sonuçlarını ve ticaret kastını gösteren somut delilleri birlikte değerlendirir. Kararlarda tekrarlanan ölçütler şunlardır:
| Ölçüt | Yargıtay’ın yaklaşımı | Karar |
|---|---|---|
| Miktar | Ele geçen madde kişisel kullanım sınırında kalıyorsa ve ticaret kastına dair kuşkuyu aşan delil yoksa eylem kullanmak için bulundurmadır | Yargıtay 20. CD, 25.11.2015, E. 2015/13908, K. 2015/4821 |
| Kolluk bilgisi | Evde net 50,4 gram esrar ele geçen olayda, satma amacına ilişkin “soyut kolluk bilgisi dışında delil elde edilemediği” gerekçesiyle ticaret mahkûmiyeti bozulmuştur | Yargıtay 20. CD, 06.11.2019, E. 2017/5339, K. 2019/5930 |
| Paket sayısı | Montunda 20 paket hâlinde toplam 3,9 gram metamfetamin bulunan sanık bakımından eylem kullanmak için bulundurma kabul edilmiştir (kararda karşı oy vardır) | Yargıtay 8. CD, 17.04.2025, E. 2024/4388, K. 2025/3094 |
| Paket ve tahlil | Evinde 40 paket esrar ele geçen ve kan tahlilinde uyuşturucu saptanan sanık hakkında ticaret mahkûmiyeti bozulmuştur | Yargıtay 10. CD, 18.03.2025, E. 2019/5648, K. 2025/3084 |
| Terazi | Evde terazi ve aparat bulunması, kullanım sınırındaki madde ve terazinin miktar ölçmek için kullanıldığı savunması karşısında ticaret için yeterli görülmemiştir | Yargıtay 8. CD, 05.03.2025, E. 2024/5215, K. 2025/1759 |
| İhbar ve test | Kullanım sınırındaki madde ve savunmayla uyumlu idrar testi karşısında “soyut ihbarlar dışında kuşku sınırlarını aşan kesin, somut ve yeterli delil bulunmadığı” belirtilmiştir | Yargıtay 8. CD, 18.11.2025, E. 2024/21840, K. 2025/8978 |
Bu kararların ortak noktası, ticaret iddiasının somut delille ispatlanması gerektiğidir. Paket sayısı, terazi veya ihbar tek başına yeterli sayılmamış; savunma, miktar ve test sonuçları birlikte değerlendirilmiştir. Bununla birlikte paket sayısı gibi konularda karşı oylu kararlar bulunduğu, her dosyanın kendi delil durumuna göre sonuçlandığı unutulmamalıdır.
Arama işleminin usulü de belirleyici olabilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, adli arama kararı veya adli arama emri alınmadan bir araçta yapılan aramada ele geçen uyuşturucunun hukuka aykırı yöntemle elde edildiğini ve hükme esas alınamayacağını belirtmiş; sanığın ikrarı nedeniyle eylemi ticaret değil kullanma suçu olarak değerlendirmiştir (Yargıtay 8. CD, 21.05.2024, E. 2024/1614, K. 2024/4339). Kararda yer alan karşı oyda ise sanığın soyut beyanı dışında delil bulunmadığı gerekçesiyle kullanma suçundan da beraat verilmesi gerektiği savunulmuştur.
Ticaret suçlamasından verilen beraat ve bozma kararlarının ayrıntılı incelemesi için uyuşturucu madde ticareti suçundan beraat kararları yazımıza bakılabilir.
İstanbul’da denetimli serbestlik
Erteleme süresindeki denetimli serbestlik yükümlülükleri ve test sevkleri, İstanbul’da dosyanın bağlı olduğu adliyeye göre şu müdürlüklerden birinde takip edilir:
| Müdürlük | Adres |
|---|---|
| İstanbul Denetimli Serbestlik Müdürlüğü | Yıldız Posta Caddesi No:4, Beşiktaş |
| İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü | Hasanpaşa Mahallesi, Uzunçayır Caddesi No:20, Kadıköy |
| Bakırköy Denetimli Serbestlik Müdürlüğü | Merkez Mahallesi, Gaziosmanpaşa Caddesi No:28-30, Güngören |
İstanbul’daki adliyeler, 2024’te değişen itiraz ve istinaf süreleri ve ceza dosyalarında nasıl çalıştığımız için İstanbul ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Gözaltı veya ifade aşamasındaysanız
- Susma hakkınız ve müdafi hakkınız vardır. Şüpheliye, yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkı ve müdafiin ifadede hazır bulunabileceği bildirilmek zorundadır (CMK m.147).
- Suçlamanın hangi maddeden olduğunu öğrenin. Kullanma ile ticaret arasındaki fark, yukarıda görüldüğü gibi dosyanın bütün seyrini belirler.
- Arama ve el koyma tutanaklarını inceleyin. Aramanın hangi karar veya emre dayandığı, ele geçen maddenin delil olarak kullanılıp kullanılamayacağını etkileyebilir.
- Test sonuçlarını ve miktarı not edin. Kararlarda savunmanın test sonuçları ve ele geçen miktarla uyumu belirleyici olmuştur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup somut bir hukuki uyuşmazlıkta mutlaka bir avukata danışılması önerilir.
Uyuşturucu dosyalarında acil durumlar için
Gözaltı, ifade çağrısı veya ticaret suçlaması gibi süreli durumlarda doğrudan arayın ya da WhatsApp üzerinden yazın. İlk görüşmede suçlamanın hangi maddeye dayandığını ve işleyen bir süre olup olmadığını birlikte belirleriz.
Büromuz İstanbul Şişli’dedir. Ceza soruşturması ve davalarında nasıl çalıştığımızı İstanbul ceza avukatı sayfamızda görebilirsiniz.
WhatsApp: 0 (532) 502 11 10
Telefonla arayın
Hancızade Hukuk Bürosu · Merkez Mahallesi, Akar Caddesi, No: 3, Kat: 10, iTower Plaza, Şişli / İstanbul
