Ticari İşletme Devri: Şirketinizi Satarken Nelere Dikkat Etmeli?
Yazar Notu: Bu makale, ticari işletme devri ve TTK kapsamındaki sorumluluk düzenlemeleri konusunda Avukat Onur Hancızade’nin güncel mevzuat bilgisi ve uygulamalı deneyimiyle hazırlanmıştır.
Ticari İşletme Devri Nedir?
Ticari işletme devri, bir işletmenin aktif ve pasifiyle birlikte bir bütün olarak başka bir kişi ya da şirkete devredilmesidir. Hisse devrinden temel farkı şudur: Hisse devrinde şirketin tüzel kişiliği aynen devam eder; ticari işletme devrinde ise işletmenin kendisi el değiştirir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 11. maddesi ticari işletmeyi; esnaf faaliyetinin üzerinde bir gelir sağlamayı hedefleyen, devamlılık ve bağımsızlık gösteren ekonomik birim olarak tanımlamaktadır. Bu tanım; müşteri portföyünü, ticaret unvanını, işletme adını, lisansları, sözleşmeleri, makine ve ekipmanları kapsamakta; kısaca işletmenin tüm unsurlarını ifade etmektedir.
Ticari İşletme Devrinde Ne Devredilir?
Ticari işletme devri kapsamında kural olarak şu unsurlar bir bütün olarak devredilir:
- Ticaret unvanı ve işletme adı
- Müşteri portföyü ve ticari ilişkiler
- Marka, patent ve fikri mülkiyet hakları
- Kiracılık hakları ve kira sözleşmeleri
- Personel ve iş sözleşmeleri
- Mal ve ekipman envanteri
- Lisans ve izinler
- Ticari sırlar ve know-how
Taraflar anlaşarak belirli unsurları devir kapsamı dışında tutabilir; ancak bu ayrıştırmanın açıkça sözleşmede belirtilmesi zorunludur.
Devir Sonrasında Borçların Akıbeti Ne Olur?
Ticari işletme devrinde borçların intikali son derece kritik bir konudur. TTK’nın 202. maddesi uyarınca:
Alacaklıların bildirim ile haberdar olması: Devreden borçlu, devri alacaklılarına bildirmek ya da ticaret sicili gazetesinde ilan etmekle yükümlüdür.
İki yıllık müteselsil sorumluluk: Bildirim ya da ilan tarihinden itibaren iki yıl süreyle hem devreden hem de devralan eski borçlardan birlikte (müteselsilen) sorumlu olmaya devam eder.
Devralanın sorumluluğu: Devralan, devir tarihinden itibaren işletmenin tüm borçlarından sorumlu hale gelir. Bu nedenle devir öncesinde kapsamlı bir hukuki inceleme yapılması hayati önem taşır.
Ticari İşletme Devrinin Geçerlilik Şartları
Ticari işletme devir sözleşmesi yazılı olarak hazırlanmak ve ticaret siciline tescil ettirilerek ilan edilmek zorundadır. Tescil yapılmadan üçüncü kişilere karşı devir ileri sürülemez.
Devrin taşınmaz içermesi halinde ek olarak tapu müdürlüğünde resmi satış sözleşmesi düzenlenmesi zorunludur. Marka, patent gibi fikri mülkiyet haklarını kapsayan devirlerde ise ilgili sicillerde tescil yapılması gerekir.
Devir Öncesinde Yapılması Gereken Hukuki İnceleme
Ticari işletme satın almadan önce mutlaka kapsamlı bir hukuki due diligence süreci yürütülmelidir. Bu inceleme kapsamında şu konular değerlendirilir:
- Vergi borçları ve SGK yükümlülükleri
- Devam eden dava ve icra dosyaları
- Kira sözleşmelerinin devir hükümleri
- Lisans ve izinlerin devredilip devredilmeyeceği
- Personelin kıdem ve işçilik alacakları
- Marka ve fikri mülkiyet haklarının hukuki durumu
- Tedarikçi ve müşteri sözleşmelerindeki devir kısıtları
Bu inceleme yapılmadan gerçekleştirilen devir, alıcıyı ciddi ve beklenmedik yükümlülüklerle karşı karşıya bırakabilir.
Hancızade Hukuk Bürosu — Ticari İşletme Devri ve Şirket Danışmanlığı
Hancızade Hukuk Bürosu, 2017 yılından bu yana İstanbul Şişli’de faaliyet göstermektedir.
WhatsApp: 0 (532) 502 11 10 E-posta: info@hancizadehukuk.com Adres: Merkez Mah. Akar Cad. No:3, Kat:10, D:70 — Şişli/İstanbul
Hukuki Çekince: Bu yazı Türk hukuku bakımından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olayınıza ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir; hak kaybına uğramamak için durumunuza özgü değerlendirme yapılması gerekir. Yayın tarihinden sonra mevzuat ve yargı uygulaması değişmiş olabilir.
