Evlatlık ve Üvey Çocukların Miras Hakkı Var Mıdır?

Evlatlık ve Üvey Çocukların Miras Hakkı Var Mıdır?

Evlatlık Nedir?

Evlatlık, Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde mahkeme kararıyla gerçekleştirilen evlat edinme işlemi sonucunda biyolojik olmayan bir ebeveyn ile çocuk arasında kurulan hukuki soybağıdır. Evlat edinme işlemi tamamlandıktan sonra çocuk, evlat edinen aile ile tam anlamıyla kan hısımlığı kurmuş gibi tüm hukuki haklardan yararlanır.

Evlatlığın Miras Hakkı Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 500. maddesi uyarınca evlatlık, evlat edinen kişinin yasal mirasçısı konumundadır. Bu ilişki biyolojik çocuklarla tamamen eşit bir mirasçılık hakkı doğurur. Yani evlat edinen kişi vefat ettiğinde evlatlık, biyolojik çocuklarla aynı miras payına sahip olarak birinci zümre mirasçı sıfatıyla mirasa katılır.

Önemli bir ayrıntı olarak evlatlığın kendi biyolojik ailesindeki miras hakkı da devam eder. Evlat edinme işlemi biyolojik aile ile olan soybağını ve bu soybağından doğan miras haklarını ortadan kaldırmaz.

Evlatlığın Saklı Payı Var Mıdır?

Evet. Evlatlık, biyolojik çocuklarla tamamen eşit koşullarda saklı pay hakkına sahiptir. Bu pay yasal miras payının yarısıdır. Evlat edinen kişinin vasiyetname ya da bağış yoluyla evlatlığın saklı payını ihlal etmesi halinde evlatlık tenkis davası açabilir.

Resmi Evlat Edinme Olmadan Fiilen Büyütülen Çocukların Durumu

Uygulamada bazı aileler, mahkeme kararı olmaksızın bir çocuğu fiilen yanlarına alarak büyütmektedir. Bu durumda çocuk hukuki anlamda evlatlık sayılmaz ve büyüttüğü aileden herhangi bir miras hakkı kazanamaz. Miras hakkının doğabilmesi için evlat edinme işleminin mutlaka mahkeme kararıyla resmileştirilmiş olması şarttır.

Üvey Çocukların Miras Hakkı Var Mıdır?

Üvey çocuk, eşin önceki ilişkisinden dünyaya gelen çocuktur. Türk hukukunda üvey çocuklar, üvey ebeveynlerinden kendiliğinden miras hakkı kazanamazlar. Bu hakkın doğabilmesi için üvey ebeveynin çocuğu resmi olarak evlat edinmesi ya da vasiyetname yoluyla miras bırakması zorunludur.

Üvey çocuğun kendi biyolojik ebeveyni üzerindeki miras hakkı ise her koşulda aynen devam eder.

Evlat Edinmenin İptali Mirası Nasıl Etkiler?

Mahkeme kararıyla evlat edinme ilişkisinin iptali halinde evlatlık, evlat edinen kişinin yasal mirasçılık sıfatını yitirir. Ancak iptal kararından önce gerçekleşmiş miras intikalleri kural olarak korunur. Bu nedenle evlat edinme iptal davası açılmadan önce bir miras avukatı ile değerlendirme yapılması büyük önem taşır.

Evlilik Dışı Doğan Çocukların Miras Hakkı

Evlilik dışında doğan çocuklar, babalık davası ya da tanıma yoluyla soybağı kurulması halinde biyolojik ebeveynlerinden tam miras hakkı kazanır. Tanıma işlemi noter ya da nüfus müdürlüğüne başvuruyla gerçekleştirilir. Soybağı kurulmadan evlilik dışı çocuğun biyolojik babadan miras hakkı doğmaz.

Üvey Anneden veya Üvey Babadan Miras Kalır mı?

Kısa cevap: hayır. Üvey çocuk, üvey annesinin veya üvey babasının yasal mirasçısı değildir. Medeni Kanun’un 495. maddesi birinci derece mirasçıları mirasbırakanın altsoyu olarak tanımlar; üvey çocuk ise üvey ebeveynin altsoyu değildir. Aralarında soybağı bulunmadığı için kanuni mirasçılık da doğmaz.

Uygulamada en çok karıştırılan durum şudur: bir kişi, öz annesi veya öz babası öldüğünde ondan miras alır. Ancak üvey ebeveyni öldüğünde onun terekesinden pay alamaz. Öz ebeveyn önce ölmüş olsa bile sonuç değişmez; üvey ebeveynin mirası kendi kan hısımlarına ve varsa sağ kalan eşine geçer.

Aynı kural ters yönde de geçerlidir: üvey ebeveyn de üvey çocuğun mirasçısı olmaz.

Üvey Çocuğa Miras Nasıl Bırakılır? İki Yol Vardır

Üvey çocuğun miras hakkı kazanması ancak iki yoldan mümkündür:

• Evlat edinme. Üvey ebeveyn çocuğu mahkeme kararıyla evlat edinirse, Medeni Kanun’un 500. maddesi uyarınca çocuk kan hısımı gibi mirasçı olur ve öz çocuklarla eşit paya sahip olur. Bu yol, çocuğa saklı pay hakkı da kazandırır.
• Vasiyetname veya miras sözleşmesi. Üvey ebeveyn, ölüme bağlı bir tasarrufla üvey çocuğa mal bırakabilir. Ancak burada bir sınır vardır: tasarruf, yasal mirasçıların saklı payını ihlal edemez. Medeni Kanun’un 506. maddesine göre altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Saklı pay aşılırsa mirasçılar tenkis davası açabilir.

Uygulamada sık yapılan hata, “nasılsa birlikte yaşıyoruz, kendiliğinden mirasçı olur” varsayımıdır. Fiilî birliktelik, ne kadar uzun sürerse sürsün, miras hakkı doğurmaz. Resmî evlat edinme kararı veya geçerli bir vasiyetname olmadan üvey çocuk terekeden pay alamaz.

Evlat Edinen, Evlatlığa Mirasçı Olur mu?

Bu, konunun en çok gözden kaçan tarafıdır. Medeni Kanun’un 500. maddesi üç cümleden oluşur ve son cümlesi şudur:

“Evlât edinen ve hısımları, evlâtlığa mirasçı olmazlar.”

Yani mirasçılık tek yönlüdür. Evlatlık, evlat edinene mirasçı olur; ama evlatlık önce ölürse evlat edinen ona mirasçı olamaz. Bu durumda evlatlığın mirası kendi altsoyuna, yoksa kendi kan hısımlarına geçer.

Pratik sonucu şudur: çocuğu olmayan bir evlatlık vefat ettiğinde, onu büyüten evlat edinen aile terekeden pay alamaz. Mal varlığının evlat edinene geçmesi isteniyorsa, evlatlığın bunu vasiyetnameyle düzenlemesi gerekir.

Hancızade Hukuk Bürosu — Miras Hukuku

Hancızade Hukuk Bürosu, 2017 yılından bu yana İstanbul Şişli’de evlatlık miras hakları, tenkis davaları ve miras uyuşmazlıkları konularında bireylere hukuki danışmanlık sunmaktadır.

WhatsApp: 0 (532) 502 11 10 E-posta: info@hancizadehukuk.com Adres: Merkez Mah. Akar Cad. No:3, Kat:10, D:70 — Şişli/İstanbul

İstanbul’da miras paylaşımı, tenkis ve ortaklığın giderilmesi davalarına ilişkin çalışma alanlarımızın tamamı için İstanbul miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Hukuki Çekince: Bu yazı Türk hukuku bakımından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olayınıza ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir; hak kaybına uğramamak için durumunuza özgü değerlendirme yapılması gerekir. Yayın tarihinden sonra mevzuat ve yargı uygulaması değişmiş olabilir.