Miras dosyalarında en sık karşılaştığımız iki durum şudur: paylaşımda anlaşamayan mirasçılar ve miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler nedeniyle payı zedelenen mirasçılar. İkisinin de çözümü farklıdır; birinde ortaklığın giderilmesi, diğerinde iptal veya tenkis gündeme gelir.
Bir de üçüncü bir grup vardır ki en çok hak kaybı orada yaşanır: süreyi kaçıranlar. Mirasın reddi için üç ay, tenkis için bir yıl gibi süreler işler ve geçtikten sonra geri alınamaz. Bu sayfada İstanbul’da takip ettiğimiz miras dosyalarının türlerini, payların nasıl hesaplandığını ve bu süreleri bulacaksınız.
Hangi durumlarda hukuki destek gerekir
- Genel çerçeve. Miras hukukunun kapsamı ve dava türleri için miras hukuku nedir ve miras paylaşım davaları ve yasal haklarınız.
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı). Hemen her işlemin ön şartıdır: mirasçılık belgesi ve veraset ilamı nasıl alınır.
- Paylaşımda anlaşılamıyorsa. Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası devreye girer: ev, arsa ve tarlalarda ortaklığın giderilmesi, izale-i şuyu davası ve kardeşler arasında miras paylaşımı.
- Mirastan mal kaçırıldığını düşünüyorsanız. Görünüşte satış, gerçekte bağış olan devirler iptal edilebilir: muris muvazaası ve mal kaçırma davası, muris muvazaası nedir.
- Saklı payınız zedelendiyse. Kanunun size bıraktığı asgari pay dokunulamazdır: tenkis davası ve saklı pay.
- Vasiyetname söz konusuysa. Geçerlilik şartları katıdır: vasiyetname türleri ve geçerlilik şartları, vasiyetnamenin iptali ve miras sözleşmesinin vasiyetnameden farkı.
- Miras borçlu geliyorsa. Reddetmek için süre çok kısadır: mirasın reddi ve tereke borçları mirasçılara geçer mi.
- Araç, banka hesabı ve tapu intikali. En sık sorulan işlemler: miras kalan aracın tescili, intikal yapılmazsa ne olur, miras kalan aracı bağlatma ve miras kalan banka hesabı.
- Vergi tarafı. Beyan süresi kaçırılırsa ceza doğar: veraset ve intikal vergisi beyannamesi.
- Eşin ve çocukların durumu. Sağ kalan eşin miras hakları ve evlatlık ve üvey çocukların miras hakkı.
- Yurt dışında yaşıyorsanız. İşlemler vekâletle yürütülebilir: yurt dışında yaşayanların Türkiye’deki miras işlemleri.
- Bakım sözleşmesi yapılmışsa. Ölünceye kadar bakma sözleşmeleri miras hakkını doğrudan etkiler: ölünceye kadar bakma sözleşmesi.
- Sağlığında yapılan bağışlar. Paylaşımda hesaba katılması gerekebilir: mirasta denkleştirme davası.
- Tarımsal arazi mirası. Bölünmeyi engelleyen özel kurallar vardır: tarımsal arazi mirası.
- Mirasçılıktan çıkarma ve yoksunluk. Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) ve mirastan yoksunluk sebepleri.
- Dijital varlıklar. Sosyal medya hesapları ve kripto varlıklar da terekeye dâhildir: dijital miras.
- Tereke ve temsil. Tereke tespit davası ve miras ortaklığına temsilci atanması.
- Kayıp veya gaip mirasbırakan. Ölüm haberi olmadan kaybolan kişinin mirası.
Paylar nasıl hesaplanır
Türk Medeni Kanunu, mirasçıları zümre (derece) sistemine göre sıralar. Birinci zümre mirasbırakanın altsoyudur; altsoy varsa ikinci zümre olan ana-baba mirasçı olamaz.
Sağ kalan eşin payı hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir (TMK m. 499):
- Altsoy ile birlikte ise mirasın dörtte biri
- Ana ve baba zümresi ile birlikte ise mirasın yarısı
- Büyük ana ve büyük baba zümresi ile birlikte ise mirasın dörtte üçü; bunlar da yoksa mirasın tamamı
Saklı pay, mirasbırakanın tasarrufla dokunamayacağı asgari orandır (TMK m. 506): altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü. Kardeşlerin saklı payı bulunmamaktadır.
Saklı payı aşan tasarruflar kendiliğinden geçersiz olmaz; tenkis davası açılması gerekir.
Süreç nasıl işliyor
- Mirasçılık belgesinin alınması. Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınır; hemen her işlemin ön şartıdır.
- Terekenin tespiti. Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve borçlar çıkarılır. Borcun varlığı reddi düşünmek için süre kısıtı doğurur.
- Sağlığında yapılan devirlerin incelenmesi. Tapu kayıtları geriye dönük istenir; görünüşte satış olan işlemlerin gerçek niteliği burada anlaşılır.
- Yolun seçilmesi. Anlaşma varsa paylaşma sözleşmesi; yoksa ortaklığın giderilmesi, tapu iptali ve tescil veya tenkis davası gündeme gelir.
- İntikal işlemleri. Dava sürerken de araç, banka ve tapu intikalleri ayrıca yürütülebilir.
Süreler — miras dosyalarında en sık yaşanan hak kaybı
Mirasın reddi: üç ay. Türk Medeni Kanunu’nun 606. maddesine göre miras, yasal mirasçılar bakımından mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlayarak üç ay içinde reddedilebilir. Bu süre geçerse miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır ve borçlardan sorumluluk doğar.
Tenkis: bir yıl ve on yıl. TMK m. 571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, saklı pay sahiplerinin paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.
Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırıldığında telafisi yoktur. “Aile içinde hallederiz” diye beklemek, çoğu zaman bu sürelerin geçmesiyle sonuçlanmaktadır. Hangi davanın ne zaman açılması gerektiğini ayrıca ele aldık.
Görüşmeye gelirken getirmeniz faydalı olanlar
- Mirasbırakanın ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği
- Varsa mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
- Bilinen taşınmazların tapu bilgileri veya ada-parsel numaraları
- Varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi
- Araç ruhsatı, banka bilgileri, bilinen borçlara ilişkin belgeler
- Mirasçıların ad ve yakınlık dereceleri — kim kimin nesi olduğu listesi
Belgelerin tamamı olmadan da görüşme yapılabilir; tapu ve nüfus kayıtlarının çıkarılması da sürecin bir parçasıdır.
Ofisimiz ve randevu
Ofisimiz Şişli’de, Merkez Mahallesi Akar Caddesi üzerindeki iTower Plaza’da bulunmaktadır. Binada otopark ve vale hizmeti mevcuttur. Görüşmeler randevu ile yapılmaktadır. Semt bazlı sayfalarımız için Şişli miras avukatı ve Ümraniye miras avukatı; büromuzun diğer çalışma alanları için Şişli avukat ve hukuk bürosu sayfamıza bakabilirsiniz.
Adres: Merkez Mahallesi, Akar Caddesi, No: 3, Kat: 10, Daire: 70, iTower Plaza, Şişli / İstanbul
Telefon: 0 (532) 502 11 10
E-posta: info@hancizadehukuk.com
Sık sorulan sorular
Babam evi sağlığında kardeşime devretti, yapabileceğim bir şey var mı?
Devrin gerçekte bağış olup olmadığı incelenir. Mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla, görünüşte satış gösterilerek yapılan devirler için tapu iptali ve tescil davası açılabilir. Devir gerçekten bedelli ise bu kez saklı payınızın zedelenip zedelenmediğine bakılır.
Mirası reddedersem çocuklarım sorumlu olur mu?
Ret hâlinde pay, sizden sonra gelen mirasçılara geçer; bu nedenle altsoyunuzun da durumu ayrıca değerlendirilmelidir. Reddin nasıl yapılacağı ve sonuçları dosyaya göre planlanmalıdır.
Diğer mirasçılar satışa yanaşmıyor, ne olacak?
Paylaşma konusunda anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Mahkeme taşınmazın aynen bölünmesine karar veremiyorsa satış yoluyla paylaştırmaya hükmeder.
Vasiyetname ile tüm mal varlığı başkasına bırakılabilir mi?
Hayır. Saklı pay sahibi mirasçılar varsa, mirasbırakan ancak saklı paylar dışında kalan kısım üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Saklı payı aşan kısım tenkis davasıyla indirilebilir.
Mirasçılık belgesini noterden alabilir miyim?
Kural olarak evet. Ancak mirasçılık durumunun çekişmeli olduğu, yabancılık unsuru bulunan veya nüfus kayıtlarının yetersiz kaldığı hâllerde mahkemeye başvurmak gerekir.
Yurt dışındayım, Türkiye’ye gelmem şart mı?
Çoğu işlem vekâletname ile yürütülebilir. Vekâletnamenin bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğundan düzenlenmesi genellikle en pratik yoldur.
İstanbul dışındayım, çalışabilir miyiz?
Dosya takibi büyük ölçüde yazılı yürür. İlk görüşme telefonla veya çevrim içi yapılabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup somut bir hukuki uyuşmazlıkta mutlaka bir avukata danışılması önerilir.
Miras paylaşımında sorun mu yaşıyorsunuz?
Tapu kayıtlarını ve elinizdeki belgeleri değerlendirip hangi davanın uygun olduğunu konuşabiliriz. Mirasın reddi için üç ay, tenkis için bir yıllık süre işlediğinden beklemek hakkınızı düşürebilir. Büromuz İstanbul Şişli’dedir.
