Arabuluculukta İşvereni Kim Temsil Eder?
İşçilik alacağı ve işe iade taleplerinde dava açılabilmesi için önce arabulucuya başvurulmuş olması gerekir. Yani her iş uyuşmazlığı, mahkemeye gitmeden önce bu kapıdan geçer.
Şirketler için kritik olan nokta şudur: ilk toplantıya kimin, hangi belgeyle katıldığı yalnızca bir usul ayrıntısı değildir. Yanlış kurgulandığında, davayı kazansanız bile yargılama giderlerinin bir kısmını üstlenmenize yol açar.
Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu, hangilerinde değil
İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi kapsamı belirler: “Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” 2023’te eklenen cümleyle bu alacak ve tazminatlara ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsama alınmıştır.
| Uyuşmazlık | Arabuluculuk |
|---|---|
| Kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi işçilik alacakları | Zorunlu |
| İşe iade talebi | Zorunlu |
| İşverenin işçiden alacağı | Zorunlu |
| Bu alacaklara ilişkin itirazın iptali, menfi tespit, istirdat | Zorunlu |
| İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları | Zorunlu değil (m.3/3) |
Son satır önemlidir: iş kazası tazminat davaları doğrudan açılabilir. Bu ayrımın karıştırılması, süre hesabında hataya yol açar.
İlk toplantıya katılmamanın bedeli — kural 2024’te değişti
Maddenin 12. fıkrası, geçerli mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan tarafa bir yaptırım bağlar. Bu fıkranın ikinci cümlesi 7 Kasım 2024 tarihli 7531 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir — dolayısıyla eski tarihli kaynaklarda farklı bir kural okuyabilirsiniz.
Yürürlükteki hâli şöyledir: katılmayan taraf son tutanakta belirtilir ve “bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.” Değişen ikinci cümle ise şudur: “Ayrıca bu taraf lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.”
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Bir taraf katılmadı | Katılmayan taraf, haklı çıksa dahi karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu; lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir |
| Her iki taraf da katılmadı | Açılacak davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır |
Buradaki asıl risk usul riskidir
Şirketlerde en sık görülen hata, davetin doğru birime ulaşmaması ya da “nasıl olsa anlaşmayacağız” düşüncesiyle toplantıya gidilmemesidir. Oysa katılmamanın sonucu, uyuşmazlığın esasından bağımsızdır: haklı olduğunuz bir dosyada bile gider sorumluluğu doğar.
Katılmak, anlaşmak anlamına gelmez. Toplantıya katılıp anlaşmaya varılmadığını tutanağa geçirmek, hem bu yaptırımı bertaraf eder hem de karşı tarafın taleplerini erkenden görmenizi sağlar.
İşvereni kim temsil edebilir
Uygulamada en çok sorulan soru budur ve cevabı doğrudan kanundadır. Maddenin 18. fıkrası: “Arabuluculuk görüşmelerine taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilirler. İşverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir.”
| Kim | Dayanak | Ne yapabilir |
|---|---|---|
| İşveren bizzat (gerçek kişi işveren) | m.3/18 | Katılır, tutanağı imzalar |
| Kanuni temsilci (şirket yetkilisi) | m.3/18 | Katılır, tutanağı imzalar |
| Avukat | m.3/18 | Katılır, tutanağı imzalar |
| Yazılı belgeyle yetkilendirilmiş çalışan | m.3/18 | İşvereni temsil eder ve son tutanağı imzalayabilir |
Son satır, şirketler için pratik kolaylıktır: insan kaynakları biriminden bir çalışan, yazılı bir yetkilendirme belgesiyle katılabilir. Ancak belgenin toplantıya götürülmesi ve kapsamının açık olması gerekir — özellikle anlaşma yetkisi içerip içermediği. Yetkisi yalnızca katılmakla sınırlı bir temsilci, masada bir teklif oluştuğunda karar veremez.
Süreç ve süreler
| Aşama | Kural |
|---|---|
| Başvuru yeri | Karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer arabuluculuk bürosu |
| Yetkiye itiraz | En geç ilk toplantıda, yerleşim yeri ve işin yapıldığı yere ilişkin belgeler sunularak |
| Sürecin tamamlanması | Arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren üç hafta; zorunlu hâlde en fazla bir hafta uzatılabilir |
| Zamanaşımı | Büroya başvurudan son tutanağa kadar durur; hak düşürücü süre işlemez |
| Anlaşmama hâlinde işe iade davası | Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta |
| Dava dilekçesine eklenecek belge | Son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği; eksikse bir haftalık kesin süre verilir |
Yetki itirazının en geç ilk toplantıda yapılması gerektiği kuralı kolay kaçırılır. İlk toplantı geçtikten sonra büronun yetkisizliği ileri sürülemez. İşe iade davasındaki iki haftalık süre ve feshin diğer sonuçları için işe iade davası yazımıza bakabilirsiniz.
İlk toplantıdan önce hazırlanması gerekenler
Arabuluculuk, tarafların pozisyonunu ilk kez karşılıklı gördüğü aşamadır. Hazırlıksız gidilen toplantı, yalnızca fırsat kaybı değil, bilgi kaybıdır.
| Hazırlık | Neden |
|---|---|
| Yetki belgesi ve kapsamı | Temsilcinin anlaşma yetkisi var mı, yok mu — masada belli olmalı |
| Alacak kalemlerinin hesabı | Kıdem, ihbar, izin, fazla mesai ayrı ayrı; toplu rakam pazarlığı zorlaştırır |
| Ödeme ve banka kayıtları | Ödendiği iddia edilen kalemlerin belgesi |
| Fesih dosyası | Bildirim, savunma istemi, tutanaklar |
| Özlük dosyası | İşe giriş tarihi, ücret ve yan haklar |
| Azami sınır kararı | Şirketin hangi rakama kadar anlaşabileceği önceden belirlenmeli |
Fesih dosyasının nasıl kurulması gerektiğini işveren fesih bildirimi yazımızda ele aldık.
Anlaşma tutanağı ile ibranameyi karıştırmayın
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, ibranameden farklı ve daha güçlü bir hukuki niteliğe sahiptir. İbraname katı geçerlilik şartlarına tabidir — yazılı olma, sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir ay geçmiş olması, alacağın tür ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin noksansız ve banka aracılığıyla yapılması.
Bu şartları taşımayan ibraname hükümsüzdür. Arabuluculuk anlaşması ise bu şartlara bağlı değildir. İbranamenin geçerlilik şartlarını ibraname ne zaman imzalanır yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kendi sürecinizi sınayın
- Arabuluculuk davetleri şirkette hangi birime ulaşıyor, takibi kimde?
- Toplantıya katılacak kişinin yazılı yetki belgesi hazır mı?
- Belge anlaşma yetkisi içeriyor mu, yoksa sadece katılım yetkisi mi?
- İlk toplantı öncesi alacak hesabı kalem kalem çıkarılıyor mu?
- Şirketin azami anlaşma sınırı önceden belirleniyor mu?
- Yetki itirazı gerekiyorsa belgeler ilk toplantıya götürülüyor mu?
- Anlaşmama hâlinde iki haftalık dava süresi takvime işleniyor mu?
Birinci soruya net bir cevap veremiyorsanız en büyük risk oradadır: davet şirkete ulaşır ama doğru kişiye ulaşmazsa, katılmama sonucu doğar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup somut bir hukuki uyuşmazlıkta mutlaka bir avukata danışılması önerilir.
İşveren ve İnsan Kaynakları Danışmanlığı
Arabuluculuk, uyuşmazlığın en ucuz çözüldüğü aşamadır — hazırlıklı gidildiği takdirde. Aynı dosya mahkemeye taşındığında maliyet, süre ve belirsizlik birlikte artar. Büromuz, şirketlerin insan kaynakları birimleriyle tekil dosyalar üzerinden değil süreç düzeyinde çalışmaktadır.
Bu kapsamda yürütülen başlıca çalışmalar:
- Arabuluculuk süreçlerinde şirketin temsili ve müzakerenin yürütülmesi
- Yetki belgesi ve anlaşma tutanağı metinlerinin hazırlanması
- Toplantı öncesi alacak hesabının ve savunma çerçevesinin kurulması
- Fesih bildirimi, savunma istemi ve tutanak şablonlarının denetimi
- Alt işverenlik sözleşmelerinin muvazaa ölçütleri bakımından incelenmesi
- İşçilik alacağı ve işe iade dosyalarında savunma stratejisinin kurulması
Çalışma, tek seferlik bir süreç denetimi şeklinde veya sürekli hukuki danışmanlık sözleşmesi kapsamında yürütülebilir. Kapsam, şirketin çalışan sayısına ve mevcut düzenine göre belirlenir.
Büromuz İstanbul Şişli’dedir. Şirketlere hangi başlıklarda hizmet verdiğimizi Şişli şirket avukatı sayfamızda görebilirsiniz.
Görüşme ve teklif talepleriniz için:
info@hancizadehukuk.com
0 (532) 502 11 10
Hancızade Hukuk Bürosu · Merkez Mahallesi, Akar Caddesi, No: 3, Kat: 10, iTower Plaza, Şişli / İstanbul
