Mirasçılıktan Çıkarma: Iskat Nedir, Nasıl Yapılır?
Mirasçılıktan Çıkarma: Iskat Nedir, Nasıl Yapılır?
Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Nedir?
Mirasçılıktan çıkarma, miras bırakanın saklı paylı mirasçısını kanunda sayılan belirli ağır gerekçelere dayanarak miras hakkından tamamen ya da kısmen yoksun bıraktığı ölüme bağlı bir tasarruf işlemidir. Hukuki terminolojide “ıskat” olarak da adlandırılan bu işlem; vasiyetname ya da miras sözleşmesi yoluyla gerçekleştirilir ve yalnızca saklı pay sahibi mirasçılara karşı uygulanabilir.
Mirasçılıktan çıkarma son derece ağır bir hukuki adımdır; bu nedenle kanun, geçerlilik için hem şekil şartlarını hem de maddi sebepleri sıkı biçimde düzenlemiştir.
Mirasçılıktan Çıkarmanın Geçerlilik Şartları
Mirasçılıktan çıkarma işleminin hukuken geçerli sayılabilmesi için iki temel koşulun birlikte yerine getirilmesi zorunludur:
Şekil Şartı: Çıkarma işlemi mutlaka resmi vasiyetname ya da miras sözleşmesi şeklinde yapılmalıdır. El yazılı vasiyetname de yeterlidir; ancak noterde düzenlenen resmi vasiyetname ispat kolaylığı açısından daha güvenlidir.
Sebep Şartı: Vasiyetname ya da miras sözleşmesinde çıkarma sebebinin açıkça belirtilmesi zorunludur. Sebep gösterilmemesi ya da gösterilen sebebin kanunda sayılan gerekçelerle örtüşmemesi halinde mirasçılıktan çıkarma işlemi geçersiz sayılır.
Mirasçılıktan Çıkarma Sebepleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu iki ayrı grupta çıkarma sebebi öngörmektedir:
Cezalandırıcı Çıkarma Sebepleri
- Miras bırakana, onun yakınlarından birine ya da eşine karşı ağır bir suç işlenmesi
- Miras bırakana karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ağır biçimde çiğnenmesi; örneğin bakım yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, aile bağlarını sürdürmeme
Koruyucu Çıkarma Sebepleri
Medeni Kanun’un 513. maddesi, borç batağındaki bir altsoyu korumak için dar bir imkân tanır. Bu yol yalnızca hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy için kullanılabilir ve saklı payın tamamını değil, yalnızca yarısını kapsar. Çıkarmanın geçerli olması için bu yarının, çıkarılan mirasçının doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi şarttır; bu koşul yerine getirilmezse çıkarma geçerli olmaz. Ayrıca miras açıldığı sırada aciz belgesinin hükmü kalmamışsa ya da belgenin kapsadığı borç, çıkarılanın miras payının yarısını aşmıyorsa, çıkarılan kişinin istemi üzerine çıkarma iptal edilir.
Mirasçılıktan Çıkarılan Kişinin Hakları
Mirasçılıktan çıkarılan kişi bu işleme itiraz edebilir. İtiraz için iki temel yol bulunmaktadır:
Çıkarma Sebebinin İspatı Talebi: Çıkarılan mirasçı, miras bırakanın ölümünden sonra çıkarma sebebinin gerçekleşmediğini öne sürebilir. Bu durumda sebebi ispat yükümlülüğü çıkarmadan yararlanan mirasçıya ya da vasiyet alacaklısına aittir.
Vasiyetnamenin İptali Davası: Şekil şartlarına uyulmadığı ya da miras bırakanın ehliyetsizliği gerekçesiyle iptal davası açılabilir.
Bu davalarda zamanaşımı süresi; vasiyetnamenin açılmasından itibaren 1 yıl, her hâlde 10 yıldır.
Mirasçılıktan Çıkarılan Kişinin Payı Kime Kalır?
Mirasçılıktan çıkarılan kişinin payı, öncelikle onun kendi altsoyuna geçer. Altsoyu yoksa bu pay diğer yasal mirasçılar arasında paylaşılır. Koruyucu çıkarma durumunda ise saklı pay doğrudan çıkarılanın altsoyuna bırakılır.
Mirasçılıktan Çıkarma ile Mirastan Yoksunluk Arasındaki Fark
Bu iki kavram çoğu zaman karıştırılmaktadır:
Mirasçılıktan çıkarma: Miras bırakanın bilinçli ve iradeli bir tasarrufuyla gerçekleşir; vasiyetname ya da miras sözleşmesi gerektirir.
Mirastan yoksunluk: Kanunda sınırlı sayıda sayılan ağır hallerde kendiliğinden gerçekleşir. Miras bırakanı ya da bir yakınını kasten öldürme ya da öldürmeye teşebbüs etme buna örnek verilebilir. Herhangi bir hukuki işlem yapılmasına gerek yoktur; yoksunluk mahkeme kararıyla tespit edilir.
Hancızade Hukuk Bürosu — Miras Hukuku
Hancızade Hukuk Bürosu, 2017 yılından bu yana İstanbul Şişli’de faaliyet göstermektedir.
WhatsApp: 0 (532) 502 11 10 E-posta: info@hancizadehukuk.com Adres: Merkez Mah. Akar Cad. No:3, Kat:10, D:70 — Şişli/İstanbul
İstanbul’da miras paylaşımı, tenkis ve ortaklığın giderilmesi davalarına ilişkin çalışma alanlarımızın tamamı için İstanbul miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Hukuki Çekince: Bu yazı Türk hukuku bakımından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olayınıza ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir; hak kaybına uğramamak için durumunuza özgü değerlendirme yapılması gerekir. Yayın tarihinden sonra mevzuat ve yargı uygulaması değişmiş olabilir.
